حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح تفتی

آیا سیادت از مادر هم به فرزندان منتقل می شود؟

تعداد بازدیدها: 579 مشاهده

گاهی در زمینه ی تساوی حقوق زن و مرد، مطرح می شود که اگر بین زن و مرد تفاوتی نیست و پدر و مادر یکسان اند، چرا در مسئله سیادت و انتساب به پیامبر گرامی اسلام ـ علیه آلاف التحیه و الثناء ـ کسانی که از طریق مادر به پیامبر منتسب اند، سیّد محسوب نمی گردند و احکام فقهی از قبیل خمس و امثال آن بر اینها مترتب نیست؛ با اینکه ائمه اطهار علیهم السّلام از طرف حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ به پیامبر منسوب اند؟ آیا این نشانه ی ممتاز بودن قشر مردها در مقایسه با زنها نیست؟

در این باره باید گفت که این یک حکم فقهی خاص در باب خمس و زکات است؛ زیرا اگر فقط پدر سیّد باشد، دختر یا پسر او سیّد به شمار می آیند؛ یعنی می توانند از خمس استفاده کنند و زکات بر آنها حرام است، مگر زکات سادات، ولی اگر زن سیّد بود، پسر یا دختر او این حکم را ندارند؛ یعنی از یک مال نمی توانند استفاده کنند و از مالی دیگر می توانند بهره برند. البته مرحوم سیّد مرتضی ـ رضوان الله تعالی علیه ـ  فتوا داده است که اگر کسی از طرف مادر هم به بنی هاشم انتساب داشته باشد، خمس به او تعلق می گیرد و بعضی از فقهای دیگر نظیر صاحب حدائق این فتوا را پذیرفته اند، اما بین امامیه معروف است که شخص سیّد فقط در صورتی از خمس می تواند استفاده کند که انتسابش از طرف پدر باشد و فتوای معمول فقهای ما هم همین است.

در بسیاری از مسائل فقهی، فرقی بین زن و مرد از نظر انتساب سیادت نیست؛ مثلاً در اصل محرمیّت هیچ فرقی نیست؛ خواه انسان از طرف مادر سیّد باشد یا از طرف پدر. محرم شدن با پیامبر گرامی اسلام و حضرت صدیقه طاهره و ائمه اطهار ـ صلوات الله و سلامه علیهم ـ برای کسانی که ارتباط نسبی از طرف مادر دارند، با آنها که از طرف پدر نسبت دارند، یکسان است.

در مسئله ی حرمت نکاح هم فرقی نمی کند. این مسئله غیر از محرمیّت است؛ چون هرجا محرمیّت است، حرمت نکاح هم هست؛ اما هرجا حرمت نکاح باشد، شاید محرمیّت نباشد؛ بنابراین در همه ی ابواب فقهی فرقی نیست و در خصوص، باب خمس و زکات هم که تفاوت قائل شده اند، به جهت شهرتی است که میان فقهاست و اساس این شهرت، روایت مرسله ای است که در آن آمده است: اگر کسی از طرف مادر سیّد بود، می تواند زکات بگیرد، ولی خمس به او تعلق نمی گیرد. بعد ذیل این روایت به آیه ی (ادْعُوهُمْ لاَِبَائهِمْ) [۱] استشهاد شده است. گرچه این تعلیل تام نیست، ولی صدر روایت مرسله حجت و مورد استناد و فتوا قرار گرفته است.

در هر صورت، امتیاز به این نیست که انسان از مالی بتواند استفاده کند و از مالی نتواند؛ این یک حکم فقهی در خصوص باب خمس و زکات است، از این رو مرحوم سیّد مرتضی فرمود: «فرزندان دختری، فرزند حقیقی انسان هستند؛ نه مجازی و افکار جاهلی را اسلام محو کرده است». نیز گفته است: «نگویید که زنها فقط وعاء و ظرف اند و نگویید که فرزندان پسران ما فرزندان ما هستند، اما فرزندان دختری فرزندان مردم بیگانه اند»[۲]؛ این شعر را که در جاهلیت یک شعر رسمی بود، اسلام محو کرد و ایشان فرمود که نگویید:

بنونا بنو أبناءنا و بناتنا      بنوهنّ أبناء الرجال الأباعد

[ یعنی، فرزندان ما تنها پسرزاده های ما هستند اما دخترزاده های ما ـ فرزندان مردم بیگانه محسوب می شوند نه فرزندان ما!]

این شعر باطل است و فرزندان فرزندان ما فرزندان ما هستند؛ خواه از طرف پسران و خواه از طرف دختران؛ از این رو ایشان می فرماید: فرزند دختری حقیقتاً فرزند است. اگر در بعضی از موارد فقهی استثنا شده است، بر اساس اصل دیگری است و کمتر عامی است که تخصیص نخورده باشد و کمتر مطلقی است که تقیید نیافته باشد و در غیر موارد تخصیص، حکم در عمومیتش باقی است.[۳]


[۱] . سوره احزاب، آیه ۵

[۲] . رسائل الشریف المرتضی، ج۳، ص ۲۵۷ – ۲۶۷

[۳] . آیت الله جوادی آملی، زن در آیینه جلال و جمال، ص۳۵۷

حمیدرضا
مطالب مرتبط
  • در جلسه خواستگارى در مورد چه مسائلی صحبت کنیم؟

    در جلسه خواستگارى در مورد چه مسائلی صحبت کنیم؟

    در ابتدا باید گفت همسر مورد نظر را نمى‏ توان صرفاً با طرح چند سؤال، آن هم در یکى دو جلسه، شناسایى کرد چه این که این جلسات بیشتر جنبه تشریفاتى دارد و طرفین به خاطر برخوردهاى اولیه ممکن است خیلى خوب نتوانند همدیگر را ارزیابى کنند لذا علاوه بر این جلسات گفتگو باید راهکارهاى مطمئن ‏ترى را ضمیمه کرد تا مجموعاً به یک نتیجه مطلوب رسید و آگاهانه دست به انتخاب زد. به نظر مى ‏آید یکى از بهترین راه‏ هاى شناخت همسر، شناخت خانواده او مى‏ باشد چه این که او محصول یک خانواده است و اگر خانواده مناسب باشد تا حدود زیادى مى‏ توان به محصولات آن نیز اطمینان داشت راه شناسایى خانواده استفاده کردن از افراد با تجربه، آگاه‏ و دلسوز و در عین حال رازدار و امکان‏ پذیر است. بنابراین بعد از این که مجموعه‏

    … ادامه مطلب …

  • خسته ام از بس خواستگارى‏ رفتم

    خسته ام از بس خواستگارى‏ رفتم

    سؤال: بیش از ۴ ساله قصد ازدواج دارم. مادرم مرا بیش از ۶۰ جا برده ولى نشده نه این که اونا نخوان! دو دفعه خودم زدم به بى‏خیالى ۲ تا را که من خواستم خانواده موافق نبود. یکى هم پدرش نه گفت. خلاصه الان به قول جوانها قات زدم. شب ‏ها دیر خوابم میبره. فشار تنهایى زیاد شده. فشار جسمى خصوصاً با وضعیت خراب جامعه زیاد شده. زود رنج شدم. الان ۵ ماه است که به موقع سر کار نمى‏ روم. ارتباطم با دوستانم خیلى کم شده. نمى ‏دونم خواست و آزمایش الهى است؟ اشکال از منه؟ دعا نکردم!؟ دیگه از هر چى خواستگارى رفتنه، حالم به هم مى‏خوره! جواب: همانطور که مى ‏دانید ازدواج یکى از مهم ‏ترین حوادث و رویدادهاى زندگى است و نقش مهمى در سرنوشت و سعادت و خوشبختى انسان دارد، مضافاً بر این که اگر

    … ادامه مطلب …

  • احکام ویژه بانوان

    احکام ویژه بانوان

    بسم الله الرحمن الرحیم دانستن احکام شرعی یکی از مسائل ضروری و از جمله واجبات زندگی ما مسلمانان می باشد. به همین دلیل تصمیم گرفتم در ادامه مطالب احکام شرعی، مجموعه ی «احکام ویژه بانوان» که مطابق با فتوای ده تن از مراجع عظام تقلید می باشد را تقدیم مخاطبان وبگاهم کنم. قبل از مطالعه این مجموعه، دانستن چند نکته ضروری است: ۱ـ برای درج این مطلب از نرم افزار «پرسش ها و پاسخ های دانشجویی» که توسط «مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی» تهیه شده است، استفاده کردیم اما برای ویرایش متن این مجموعه جهت درج در وبگاه، وقت زیادی صرف شده است لذا انتظار می رود بینندگان محترم و دوستان فضای مجازی حق کپی رایت را رعایت کنند. ۲ـ در این مجموعه به ۲۵۳ پرسش مبتلابه در ارتباط با «احکام بانوان» پاسخ داده شده است. ۳ـ در تنظیم این

    … ادامه مطلب …

  • مفهوم زندگی

    مفهوم زندگی

    مقدمه موضوع بسیار مهم و پیچیده ‏اى که ریشه و اساس تمام مشکلات و گرفتاری هاى روحى و روانى نسل بشر گردیده، و آنها را به طور دائم در یک وضعیت بسیار بحرانى و غیرقابل کنترل قرار داده است همین زندگى است، به خاطر اینکه هیچ کس به دنبال تعریف و شناخت کامل و صحیح آن نیست و از هرکسى اعم از بزرگ و کوچک، باسواد و بیسواد، مرد و زن، پیر و جوان اگر سؤال شود زندگى براى شما چه تعریفى دارد، آیا مى توانید آن را به خوبى تعریف کنید؟ شما وقتى که زندگى مى کنید، یعنى چه کار مى کنید، مسئولیّتتان چیست، آیا همین خوردن و خوابیدن، پشت میز و فرمان نشستن و… معناى زندگى کردن است؟ آیا تا به امروز به این فکر بوده اید که روزى براى تعریف زندگى با خودمان خلوت کنیم و اگر

    … ادامه مطلب …

  • احکام روابط زن و شوهر

    احکام روابط زن و شوهر

    بسم الله الرحمن الرحیم دانستن احکام شرعی یکی از مسائل ضروری و از جمله واجبات زندگی ما مسلمانان می باشد. به همین دلیل تصمیم گرفتم در ادامه مطالب احکام شرعی، مجموعه ی «احکام روابط زن و شوهر» که مطابق با فتوای ده تن از مراجع عظام تقلید می باشد را تقدیم مخاطبان وبگاهم کنم. قبل از مطالعه این مجموعه، دانستن چند نکته ضروری است: ۱ـ برای درج این مطلب از نرم افزار «پرسش ها و پاسخ های دانشجویی» که توسط «مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی» تهیه شده است، استفاده کردیم اما برای ویرایش متن این مجموعه جهت درج در وبگاه، وقت زیادی صرف شده است لذا انتظار می رود بینندگان محترم و دوستان فضای مجازی حق کپی رایت را رعایت کنند. ۲ـ در این مجموعه به ۱۷۱ پرسش مبتلابه در ارتباط با «احکام روابط زن و شوهر» پاسخ داده شده

    … ادامه مطلب …

  • شرایط یک همسر خوب چیست؟

    شرایط یک همسر خوب چیست؟

    از یک نظر، وجود مادر را می توان به ظرفی تشبیه کرد که آدمی خوراک یا شربتی را در آن می گذارد، بدیهی است که هرچه ظرف پاکیزه تر باشد، مظروف هم گواراتر خواهد بود. امام علی علیه السّلام می فرماید: «همانا مادران به منزله ی ظروفند».[۱] قالَ رَسولُ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ: «إِیَّاکُمْ وَ خَضْرَاءَ الدِّمَنِ». قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا خَضْرَاءُ الدِّمَنِ؟ قَالَ: «الْمَرْأَهُ الْحَسْنَاءُ فِی مَنْبِتِ السَّوْءِ»[۲]؛ پیامبراکرم (صلّی الله و علیه و آله): فرمود: «بپرهیزید از گیاه سبز و شادابی که در مزبله گاه می روید». پرسیدند: منظور از خضراء دمن چیست؟ فرمود: «منظور زن زیبایی است که در یک خانواده ی بد و پلید بار آمده باشد». به راستی که «کلامُ الملوکِ ملوکُ الکلامِ»[۳]. گوینده ی (وَ ما یَنطِقُ عَنِ الهَوی[۴]) در این فراز پر مغز و بلندمعنی می فرماید: کسی که

    … ادامه مطلب …

  • نظر بدهيد
  • نام:
    ایمیل:
    وبسایت:
    مرجع تقلید:





    استفاده از مطالب وبگاه ما با ذکر منبع بلامانع می باشد
    Copyright © 2014 - 2015 Hr-Fallah.ir
    Designer : Mohammad Rafiei