حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح تفتی

توبه واقعی در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام

تعداد بازدیدها: 2,024 مشاهده

توبه واقعی

معناى لغوى «استغفر الله»: درخواست آمرزش از پروردگار آمرزنده و مهربان است. اما شرایط توبه واقعى در کلام امام على (علیه السلام) به این شرح است:

شخصى در محضر ایشان عرضه داشت: «استغفرالله»؛ گویا حضرت از نحوه سخن او، و یا سابقه کارهایش با خبر بود که این استغفار جنبه ظاهرى دارد، نه واقعى؛ از این رو حضرت فرمودند: «استغفار یک کلمه است، ولى شش معنا (و مرحله) دارد که عبارتند از:

۱- پشیمانى از گذشته،

۲- تصمیم بر ترک آن براى همیشه،

۳- حقوقى را که از مردم ضایع کرده ‏اى به آنها باز گردانى؛ به گونه‏اى که هنگام ملاقات پروردگار، حق کسى بر تو نباشد،

۴- این‏ که: هر واجبى که از تو فوت شده (مانند: نماز، روزه، حج و …) حق آن را به جا آورى (قضا یا کفّاره ‏اش را بپردازى)،

۵- گوشت‏ هایى که به وسیله حرام بر اندامت روییده، با اندوه بر گناه آب کنى، تا چیزى از آن باقى نمانده، و گوشت تازه به جاى آن بروید

۶- به همان اندازه که لذت و شیرینى گناه را چشیده ‏اى، درد و رنج طاعت را نیز بچشى، و پس از پیمودن این شش مرحله، بگو: استغفرالله».[۱]

الهى من پشیمانم پشیمان             پشیمانى ز رویم شد نمایان‏

گنه ریز است اگر استغفر الله             ز کردار بدم افسوس و صد آه‏

ممکن است کسى بگوید: با وجود این شرطهاى شش گانه در فرمایش علوى (علیه السلام)، قدرت عمل به آن فراهم نیست؛ در پاسخ مى ‏گوییم: بعضى از این شرطها، شرط توبه کامل است؛ مانند: مرحله پنجم و ششم؛ ولى چهار تاى دیگر، جزء شرطهاى واجب و لازم یک توبه واقعى است.

در این راستا، استاد شهید مطهرى مى‏ گوید:

 «قسمت اول و دوم از رکن ‏هاى توبه، و قسمت سوم و چهارم از شرطهاى لازم، و قسمت پنجم و ششم از شرطهاى کمال است».[۲]

اما درباره جایگاه ویژه «استغفار» همین بس که در روایات اسلامى از آن به عنوان بهترین عبادت، جامع‏ ترین دعا، با فضیلت‏ ترین توسّل و مهم ‏ترین اعمال در بهترین ماه ‏هاى سال یاد شده است!

در این راستا امام ششم حضرت صادق (علیه السلام) مى ‏فرمایند: «انّ من اجمع الدّعا الاستغفار»؛ «طلب بخشش از جمله جامع‏ ترین دعاهاست».[۳]

امّ‏ سلمه که یکى از همسران پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله) است نقل مى ‏کند، که ایشان در دوره آخر عمر شریف ‏شان در حالت ‏هاى گوناگونى ذکر شریف «سبحان اللّه و بحمده، استغفراللّه و اتوب الیه» را بر زبان جارى مى ‏فرمود، از علتش پرسیدم؛ حضرت (صلى الله علیه و آله) فرمود: «من مأمور به این ذکر شده ‏ام، سپس سوره نصر را براى ما تلاوت فرمود».[۴]

گناه مانع دریافت خیر و برکت است اما استغفار، وسیله‏ اى براى ریزش فضل و رحمت خداوند به سمت شخص تائب و عذرخواه به حساب مى‏ آید.

حضرت امیر بعد از تبیین آسیب ‏هاى گناه مى ‏فرمایند: «خداوند استغفار را سببى براى روزى ‏رسانى و گسترش رحمت قرار داده است و فرموده: از پروردگار خود آمرزش بخواهید که آمرزنده است، برکات خود را از آسمان بر شما فرو مى ‏بارد … پس رحمت کند خدا کسى را که از گناهان خود پوزش طلبد».[۵]

در این خصوص سیره و روش پیامبر گرامى اسلام (صلى الله علیه و آله) الگویى براى همه مسلمانان است. آن بزرگوار چون دلگیر مى ‏شد، مى ‏فرمود: «براى این‏که قلبم دچار هیچگونه حجاب و پوشش نگردد، روزى هفتاد بار استغفار مى ‏کنم».

بنابر آنچه گفته شد استغفار تنها براى خطاکاران و گناهکاران نیست بلکه گناهکاران با استغفار از پستى‏ هاى گناه و درکات جهنم نجات مى‏ یابند و پاکان با تکرار استغفار از نورانیت قلب بیشتر و درجات بهشت را بهره ‏مند مى‏ گردند.[۶]


[۱]. نهج البلاغه، فیض الاسلام، ص ۱۲۸۱، حکمت ۴۰۹

[۲]. مطهرى، مرتضى، گفتارهاى معنوى، بحث توبه

[۳]. مجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۸۳

[۴]. همان، ج ۲۱، ص ۱۰۰

[۵]. نهج البلاغه، خ ۱۴۳

[۶]. پرسش ها و پاسخ های دانشجویی، ج۴۰، ص۸۱ [برای نوشتن این مطلب از نرم افزار پرسش ها و پاسخ های دانشجویی که توسط مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی تهیه شده استفاده کردیم]

حمیدرضا
موضوعات: مذهب
مطالب مرتبط
  • آیا می دانی روز عاشورا با من چه کردند؟!

    آیا می دانی روز عاشورا با من چه کردند؟!

    مرحوم سیّد محمدابراهیم قزوینی (متوفی۱۳۶۰ ه.ق) در صحن مطهّر حضرت اباالفضل علیه السّلام امام جماعت بودند و مرحوم آقا شیخ محمدعلی خراسانی (متوفی ۱۳۸۳) که واعظی بی نظیر بود، بعد از نماز ایشان منبر می رفت. یک شب، مرحوم واعظ خراسانی مصیبت حضرت اباالفضل علیه السّلام را خوانده و از اصابت تیر به چشم مقدّس آن حضرت یاد کرده بود. مرحوم قزوینی، که سخت متأثّر شده و بسیار گریه کرده بود، به ایشان گفته بود: چنین مصیبت های سخت را که سند خیلی قوی هم ندارد چرا می خوانید؟! شب در عالم رؤیا به محضر مقدّس حضرت اباالفضل علیه السّلام مشرّف شده بود، آقا خطاب به ایشان فرموده بود: سیّد ابراهیم! آیا تو در کربلا بودی که بدانی روز عاشورا با من چه کردند؟! پس از آنکه دو دستم از بدن جدا گردید، سپاه دشمن مرا تیر باران کردند، در

    … ادامه مطلب …

  • چرا شیخ کاظم روضه مرا نمی خواند؟!

    چرا شیخ کاظم روضه مرا نمی خواند؟!

    مرحوم سیّد عبدالرزّاق مقرّم (متوفی ۱۳۹۱ ه.ق) در «مقتل الحسین علیه السّلام» نقل می کند: دانشمند بزرگ، شیخ کاظم سبتی، برای من نقل کرد که، یکی از علمای برجسته و مورد اطمینان نزد من آمد و گفت: من رسول و فرستاده ی حضرت اباالفضل العباس علیه السّلام از سوی او هستم، و افزود: من آن حضرت را در خواب دیدم، به من فرمود: چرا شیخ کاظم سبتی مصیبت مرا نمی خواند؟! عرض کردم: من همواره می شنوم که شیخ کاظم مصیبت شما را می خواند. فرمود: به شیخ کاظم بگو این مصیبت را بخوان، و آن اینکه، هرگاه سوارکاری از پشت اسب بر زمین سقوط کند دست هایش را به زمین می گذارد، ولی اگر تیرها به سینه ی او فرو رفته باشند و دست هایش نیز بریده باشند، «بماذا یتلقی الأرض»؟! چگونه و با چه سختی یی، به زمین

    … ادامه مطلب …

  • توصیه امام زمان جهت توسل به حضرت اباالفضل

    توصیه امام زمان جهت توسل به حضرت اباالفضل

    حجت الاسلام و المسلمین حاج سیّد محمد تقی حشمت الواعظین طباطبائی قمی، داستانی را از مرحوم آیت الله العظمی مرعشی نجفی (قدّس سرّه) این چنین نقل کرده اند: یکی از علمای نجف اشرف، که مدتی به قم آمده بود، برای من چنین نقل کرد که: من مشکلی داشتم. به مسجد مقدس جمکران رفتم و درد دل خود را به محضر حضرت بقیه الله حجّت بن الحسن العسکری امام زمان ـ عجّل الله تعالی فرجه الشّریف ـ عرضه داشتم و از ایشان خواستم که نزد خدا شفاعت کنند تا مشکلم حل شود. برای این منظور چندین دفعه به مسجد جمکران رفتم. ولی نتیجه ای ندیدم! روزی هنگام نماز دلم شکست و عرض کردم: مولا جان! آیا جایز است که در محضر شما و در منزل شما باشم و به دیگری متوسّل شوم؟ شما امام من می باشید. آیا زشت نیست که

    … ادامه مطلب …

  • معامله خدا با یک قطره اشک

    معامله خدا با یک قطره اشک

    مرحوم حاج شیخ علی اکبر النهاوندی در کتاب «جنّه العالیه» می­ نویسد: بدان! بعضی از ارباب مقاتل برای توضیح و تشریح اخباری که در فضیلت گریه بر سید الشّهدا علیه السّلام وارد شده ـ که خداوند گناه گریه کننده را به یک قطره اشک می ­آمرزد ـ به قضیه ملاقات مرحوم [سید مهدی] بحر العلوم (أعلی الله مقامه الشریف) با حضرت حجّت علیه السّلام در راه سامرّه متوسل شده ­اند و مجمل کیفیّت آن علی ما هو المعروف این است: آن مرحوم وقتی به سامرّه می­ رفت، در بین راه به این مسأله فکر می­ کرد که گریه بر حسین علیه السّلام گناهان را می ­آمرزد، ناگاه دید عربی سوار بر مرکب مقابلش رسید، سلام کرد بر سیّد و فرمود: جناب سیّد شما را متفکّر می­ بینم، چه خیال می ­کنید؟ اگر مسأله علمی است، صحبت بدارید! شاید من هم

    … ادامه مطلب …

  • دل به دل راه دارد

    دل به دل راه دارد

    فردی از امام صادق علیه السّلام پرسید: شخصی به من گوید: تو را دوست دارم! از کجا بدانم (راست می­گوید و) دوستم دارد؟ حضرت فرمودند: به قلبت رجوع کن؛ اگر او را دوست داری، بدان او نیز دوستت دارد. ………………………………………… متن حدیث: عَنْ صَالِحِ بْنِ الْحَکَمِ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا یَسْأَلُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الرَّجُلِ یَقُولُ: إِنِّی أَوَدُّکَ فَکَیْفَ أَعْلَمُ أَنَّهُ یَوَدُّنِی قَالَ: امْتَحِنْ قَلْبَکَ؛ فَإِنْ کُنْتَ تَوَدُّهُ فَإِنَّهُ یَوَدُّک‏![۱] ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ [۱] . بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۷۱، ص ۱۸۲، باب استحباب إخبار الأخ فی الله بحبه له و أن القلب یهدی إلى القلب‏ نوشته های مرتبط: خدا را در قلب های شکسته پیدا کن خداست زائر حسین علیه السلام در شب جمعه دلی شکسته تر از من در آن زمانه نبود به مادرش تهمت (زنا) زدی؟! رسیدن به مقام قرب الهی فقط با محبّت حضرت زهرا خداوند دل های

    … ادامه مطلب …

  • خدا را در قلب های شکسته پیدا کن

    خدا را در قلب های شکسته پیدا کن

    پیامبر أکرم صلّی الله علیه و آله می فرمایند: همانا خداوند قلب های شکسته را دوست دارد! راوی سؤال کرد: خدا کجاست؟ حضرت فرمودند: در قلب های شکسته… متن حدیث: إنّ اللّه یُحبُّ کلَّ قَلبٍ حَزِین وَ سُئِلَ أَیْنَ اللّه؟ فقال: عِندَ المُنکَسِرَهِ قُلُوبُهُم.[۱] ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ [۱] . بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۷۰، ص ۱۵۷ نوشته های مرتبط: دل به دل راه دارد در کوی ما شکسته دلی می خرند و بس شکسته قلب من جانا به عهد خود وفا کن نظر رهبر انقلاب راجع به عزاداری در دو دهه فاطمیه خدا دل های شکسته را دوست دارد نتیجه محبّت امیرالمؤمنین در روز قیامت در دنیا مثل آقای خامنه ای نمی توانیم پیدا کنیم بدن مطهر سیدالشهداء شفادهنده بال فطرس ملک دلی شکسته تر از من در آن زمانه نبود صدای سکوت

  • ۷ نظر برای این مطلب
  • پایگاه خبری حوزه و روحانیت “مباحث”
    تیر ۱۰ام, ۱۳۹۳ در ۱۱:۲۵ ب.ظ

    با سلام
    مطلب شما در قسمت «سبد وبلاگ برتر» پایگاه فکری،خبری و تحلیلی حوزه و روحانیت”مباحث” منتشر شد.
    لطفا جهت نشر معارف اسلامی این پایگاه را در بین پیوندهای خود قرار دهید و به دوستان خود معرفی نمایید.
    با تشکر

      [پاسخ]

      موسوی
      تیر ۱۱ام, ۱۳۹۳ در ۹:۲۸ ق.ظ

      سلام
      دلم توبه کردن میخواد ولی روحم خسته است
      شاید خسته گناه که حتی حا توبه هم ندارم
      وجودم پر از غفلت و فکر غیر خدایی و ارزوهای دنیایی شده
      از زندگی خسته ام
      بریدم
      همش خودمو لعنت میکنم که انقدر بی لیاقت شدم ماه مبارک امسال
      چه کنم از ماه مبارک بتونم استفاده کنم؟
      چه کنم انقدر بی حال نباشم
      دارم گناه کبیره میکنم …ناامیدی داغونم کرده
      هیچ امیدی به اینده ندارم
      هیچ امیدی
      حالا میفهمم چرا گناه کبیره است ناامیدی
      حاجی چه کنم؟

        [پاسخ]

        حمیدرضا پاسخ در تاريخ تیر ۱۱ام, ۱۳۹۳ ۸:۲۶ ب.ظ:

        با عرض سلام و احترام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات.
        ناامیدی ریشه در ضعف اعتقادات و وسوسه های شیطان داره! پس سعی کنید انشاالله بعد از توبه در پیشگاه الهی در این ماه عزیز در اعتقادات خود بیشتر سرمایه گذاری کنید و مشکلات اعتقادی خود را حل کنید. با دل صاف به خدای متعال و اهل بیت معصومین علیهم السلام پناه ببرید و به آنها توسل پیدا کنید. در روز هر چه میتوانید قرآن بخوانید و به امام زمان ارواحنافداه هدیه کنید. و در تنهایی خود در دل شب حدیث نفس کنید و اعمال خود را که در روز انجام داده اید به خاطر بیاورید و ارزیابی کنید. محرمات الهی را بشناسید و از آنها دوری کنید. همچنین واجبات الهی را یاد بگیرید و به آن عمل کنید! باز تأکید می کنم ریشه ناامیدی و یأس در الهامات شیطانی است پس با تمسک به انجام واجبات و ترک محرمات و تحکیم عقاید خود راه نفوذ شیطان را بر خود ببندید.
        انشاالله موفق باشید

          [پاسخ]

          نرگس
          تیر ۱۱ام, ۱۳۹۳ در ۳:۲۴ ب.ظ

          میگم عکس بهتر از این نداشتین تو یه سایت مذهبی بزارین خوبه پستتونم مذهبیه

            [پاسخ]

            حمیدرضا پاسخ در تاريخ تیر ۱۱ام, ۱۳۹۳ ۶:۳۳ ب.ظ:

            سلام.
            آخه من دیدم هر کی از توبه میخواد مطلب بذاره عکس پسر گذشته که حالت پشیمونی داره! منم به خودم گفتم دلیلش چیه؟! به نتیجه ای نرسیدم! منم سنت شکنی کردم عکس دختر که حالت پشیمونی داره گذاشتم!

              [پاسخ]

              فرزام ابوفاضلی
              تیر ۱۲ام, ۱۳۹۳ در ۱۲:۳۱ ق.ظ

              سلام حاجی خسته نباشید
              خدا قوت و دست مریزاد.
              این رو دیدم گفتم خدمتتون عرض کنم
              http://mabahes.ir/3921/%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C.html

                [پاسخ]

                حمیدرضا پاسخ در تاريخ تیر ۱۲ام, ۱۳۹۳ ۵:۱۷ ق.ظ:

                سلام.
                تشکر از شما و دوستانتون که ما را یاری کردند

                  [پاسخ]

                • نظر بدهيد
                • نام:
                  ایمیل:
                  وبسایت:





                  استفاده از مطالب وبگاه ما با ذکر منبع بلامانع می باشد
                  Copyright © 2014 - 2015 Hr-Fallah.ir
                  Designer : Mohammad Rafiei