حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح تفتی

توبه واقعی در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام

تعداد بازدیدها: 1,940 مشاهده

توبه واقعی

معناى لغوى «استغفر الله»: درخواست آمرزش از پروردگار آمرزنده و مهربان است. اما شرایط توبه واقعى در کلام امام على (علیه السلام) به این شرح است:

شخصى در محضر ایشان عرضه داشت: «استغفرالله»؛ گویا حضرت از نحوه سخن او، و یا سابقه کارهایش با خبر بود که این استغفار جنبه ظاهرى دارد، نه واقعى؛ از این رو حضرت فرمودند: «استغفار یک کلمه است، ولى شش معنا (و مرحله) دارد که عبارتند از:

۱- پشیمانى از گذشته،

۲- تصمیم بر ترک آن براى همیشه،

۳- حقوقى را که از مردم ضایع کرده ‏اى به آنها باز گردانى؛ به گونه‏اى که هنگام ملاقات پروردگار، حق کسى بر تو نباشد،

۴- این‏ که: هر واجبى که از تو فوت شده (مانند: نماز، روزه، حج و …) حق آن را به جا آورى (قضا یا کفّاره ‏اش را بپردازى)،

۵- گوشت‏ هایى که به وسیله حرام بر اندامت روییده، با اندوه بر گناه آب کنى، تا چیزى از آن باقى نمانده، و گوشت تازه به جاى آن بروید

۶- به همان اندازه که لذت و شیرینى گناه را چشیده ‏اى، درد و رنج طاعت را نیز بچشى، و پس از پیمودن این شش مرحله، بگو: استغفرالله».[۱]

الهى من پشیمانم پشیمان             پشیمانى ز رویم شد نمایان‏

گنه ریز است اگر استغفر الله             ز کردار بدم افسوس و صد آه‏

ممکن است کسى بگوید: با وجود این شرطهاى شش گانه در فرمایش علوى (علیه السلام)، قدرت عمل به آن فراهم نیست؛ در پاسخ مى ‏گوییم: بعضى از این شرطها، شرط توبه کامل است؛ مانند: مرحله پنجم و ششم؛ ولى چهار تاى دیگر، جزء شرطهاى واجب و لازم یک توبه واقعى است.

در این راستا، استاد شهید مطهرى مى‏ گوید:

 «قسمت اول و دوم از رکن ‏هاى توبه، و قسمت سوم و چهارم از شرطهاى لازم، و قسمت پنجم و ششم از شرطهاى کمال است».[۲]

اما درباره جایگاه ویژه «استغفار» همین بس که در روایات اسلامى از آن به عنوان بهترین عبادت، جامع‏ ترین دعا، با فضیلت‏ ترین توسّل و مهم ‏ترین اعمال در بهترین ماه ‏هاى سال یاد شده است!

در این راستا امام ششم حضرت صادق (علیه السلام) مى ‏فرمایند: «انّ من اجمع الدّعا الاستغفار»؛ «طلب بخشش از جمله جامع‏ ترین دعاهاست».[۳]

امّ‏ سلمه که یکى از همسران پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله) است نقل مى ‏کند، که ایشان در دوره آخر عمر شریف ‏شان در حالت ‏هاى گوناگونى ذکر شریف «سبحان اللّه و بحمده، استغفراللّه و اتوب الیه» را بر زبان جارى مى ‏فرمود، از علتش پرسیدم؛ حضرت (صلى الله علیه و آله) فرمود: «من مأمور به این ذکر شده ‏ام، سپس سوره نصر را براى ما تلاوت فرمود».[۴]

گناه مانع دریافت خیر و برکت است اما استغفار، وسیله‏ اى براى ریزش فضل و رحمت خداوند به سمت شخص تائب و عذرخواه به حساب مى‏ آید.

حضرت امیر بعد از تبیین آسیب ‏هاى گناه مى ‏فرمایند: «خداوند استغفار را سببى براى روزى ‏رسانى و گسترش رحمت قرار داده است و فرموده: از پروردگار خود آمرزش بخواهید که آمرزنده است، برکات خود را از آسمان بر شما فرو مى ‏بارد … پس رحمت کند خدا کسى را که از گناهان خود پوزش طلبد».[۵]

در این خصوص سیره و روش پیامبر گرامى اسلام (صلى الله علیه و آله) الگویى براى همه مسلمانان است. آن بزرگوار چون دلگیر مى ‏شد، مى ‏فرمود: «براى این‏که قلبم دچار هیچگونه حجاب و پوشش نگردد، روزى هفتاد بار استغفار مى ‏کنم».

بنابر آنچه گفته شد استغفار تنها براى خطاکاران و گناهکاران نیست بلکه گناهکاران با استغفار از پستى‏ هاى گناه و درکات جهنم نجات مى‏ یابند و پاکان با تکرار استغفار از نورانیت قلب بیشتر و درجات بهشت را بهره ‏مند مى‏ گردند.[۶]


[۱]. نهج البلاغه، فیض الاسلام، ص ۱۲۸۱، حکمت ۴۰۹

[۲]. مطهرى، مرتضى، گفتارهاى معنوى، بحث توبه

[۳]. مجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۸۳

[۴]. همان، ج ۲۱، ص ۱۰۰

[۵]. نهج البلاغه، خ ۱۴۳

[۶]. پرسش ها و پاسخ های دانشجویی، ج۴۰، ص۸۱ [برای نوشتن این مطلب از نرم افزار پرسش ها و پاسخ های دانشجویی که توسط مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی تهیه شده استفاده کردیم]

حمیدرضا
موضوعات: مذهب
مطالب مرتبط
  • دل به دل راه دارد

    دل به دل راه دارد

    فردی از امام صادق علیه السّلام پرسید: شخصی به من گوید: تو را دوست دارم! از کجا بدانم (راست می­گوید و) دوستم دارد؟ حضرت فرمودند: به قلبت رجوع کن؛ اگر او را دوست داری، بدان او نیز دوستت دارد. ………………………………………… متن حدیث: عَنْ صَالِحِ بْنِ الْحَکَمِ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا یَسْأَلُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الرَّجُلِ یَقُولُ: إِنِّی أَوَدُّکَ فَکَیْفَ أَعْلَمُ أَنَّهُ یَوَدُّنِی قَالَ: امْتَحِنْ قَلْبَکَ؛ فَإِنْ کُنْتَ تَوَدُّهُ فَإِنَّهُ یَوَدُّک‏![۱] ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ [۱] . بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۷۱، ص ۱۸۲، باب استحباب إخبار الأخ فی الله بحبه له و أن القلب یهدی إلى القلب‏ نوشته های مرتبط: خداوند دل های محزون را دوست دارد جمعه ها طبع من احساس تغزل دارد خدا دل های شکسته را دوست دارد حضرت حجّه ـ عجّل الله تعالی فرجه الشّریف ـ از ما التماس دعا دارد! اگر اسم دخترت را فاطمه گذاشتی به او

    … ادامه مطلب …

  • خدا را در قلب های شکسته پیدا کن

    خدا را در قلب های شکسته پیدا کن

    پیامبر أکرم صلّی الله علیه و آله می فرمایند: همانا خداوند قلب های شکسته را دوست دارد! راوی سؤال کرد: خدا کجاست؟ حضرت فرمودند: در قلب های شکسته… متن حدیث: إنّ اللّه یُحبُّ کلَّ قَلبٍ حَزِین وَ سُئِلَ أَیْنَ اللّه؟ فقال: عِندَ المُنکَسِرَهِ قُلُوبُهُم.[۱] ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ [۱] . بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۷۰، ص ۱۵۷ نوشته های مرتبط: دل به دل راه دارد در کوی ما شکسته دلی می خرند و بس شکسته قلب من جانا به عهد خود وفا کن نظر رهبر انقلاب راجع به عزاداری در دو دهه فاطمیه خدا دل های شکسته را دوست دارد نتیجه محبّت امیرالمؤمنین در روز قیامت در دنیا مثل آقای خامنه ای نمی توانیم پیدا کنیم بدن مطهر سیدالشهداء شفادهنده بال فطرس ملک دلی شکسته تر از من در آن زمانه نبود صدای سکوت

  • عاقبت فکر کردن به گناهان

    عاقبت فکر کردن به گناهان

    امیر مؤمنان علی علیه السّلام می فرمایند: هر کس در اندیشه گناه باشد و پیرامون آن بسیار فکر کند سرانجام همان افکار بد و اندیشه‏ های پلید، او را بارتکاب گناه می خواند و آلوده‏ اش میسازد. متن روایت: مَن کَثُرَ فِکرُهُ فِی المَعاصِی دَعَتهُ إلَیها.[۱] [۱] . غرر الحکم، حدیث ۸۵۶۱ نوشته های مرتبط: دعای امام زمان برای بخشش گناهان شیعیان عاقبت کسی که نماز را سبک شمارد عاقبت منکرین فضیلت گریه بر سیدالشهداء هر چه خواهی گناه کن! عاقبت منکر امامت حضرت علی در روز غدیر و حجه الوداع در انتظار أربعین حسینی چت کردن با جنس مخالف چه حکمی دارد؟ احکام ضروری مربوط به غسل کردن شب دوّم محرم | ثواب گریه کردن بر مصائب امام حسین پرده پوشی امام صادق از گناه یکی از شیعیان

  • خداست زائر حسین علیه السلام در شب جمعه

    خداست زائر حسین علیه السلام در شب جمعه

    ابن قولویه در کتاب شریف «کامل الزیارات» حدیثی محیرالعقول از صَفوان جَمّال نقل کرده است که وی گفت وقتی حضرت ابوعبدالله (امام صادق) علیه السّلام به حیره تشریف آوردند به من فرمودند: آیا مایل به زیارت قبر حسین علیه السّلام هستی؟ عرض کردم: فدایت شوم آیا قبر آن حضرت را زیارت می کنی؟ حضرت فرمودند: چگونه آن را زیارت نکنم و حال آنکه خداوند متعال[۱] در هر شب جمعه با فرشتگان و انبیاء و اوصیاء به زمین هبوط کرده و او را زیارت می کنند. البته حضرت محمّد صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم أفضل أنبیاء و ما أفضل أوصیاء هستیم! سپس صفوان عرض کرد: فدایت شوم بنابراین، هر شب جمعه قبر آن حضرت را زیارت کرده تا بدین وسیله زیارت پروردگار را نیز کرده باشیم؟ حضرت فرمودند: بلی! ای صفوان ملازم این باش! برایت زیارت قبر حسین علیه

    … ادامه مطلب …

  • فطرت هایی از جنس حسین

    فطرت هایی از جنس حسین

    حدیث مشهوری است از پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله که فرموده است: همانا در نهان مردم باایمان معرفت و شناختی نسبت به امام حسین (علیه السّلام) نهفته است. متن حدیث: إِنَّ لِلْحُسَیْنِ فِی بَوَاطِنِ الْمُؤْمِنِینَ مَعْرِفَهٌ مَکْتُومَه.[۱] ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ [۱] . الخرائج، ج۲، ص۸۴۲ ضمن حدیث ۶۰، بحارالأنوار، ج۴۳، ص۲۷۱ ضمن حدیث ۳۹، معالی السبطین، ص۴۱ به نقل از القطره، ج۱، فضائل امام حسین علیه السلام نوشته های مرتبط: خداست زائر حسین علیه السلام در شب جمعه زیارت امام رضا افضل از زیارت امام حسین است در انتظار أربعین حسینی بدن مطهر سیدالشهداء شفادهنده بال فطرس ملک اقبال و ادبار دل ها تک بیتی هایی تقدیم به خانم فاطمه معصومه علیهاالسلام شرح حدیث نبوی «حسین منی و أنا من حسین» بشارت امام حسین به مرحوم آیت الله بهجت اسراری از بوی سیب حرم امام حسین وقتی جبرئیل بر آدم روضه

    … ادامه مطلب …

  • بشارت امام حسین به مرحوم آیت الله بهجت

    بشارت امام حسین به مرحوم آیت الله بهجت

    یکی از طلاب حوزه علمیه قم تعریف می کرد که نزدیک ماه محرم امسال در عالم رؤیا خدمت مرحوم حضرت آیت الله العظمی بهجت (رضوان الله تعالی علیه) رسیدم و ایشان به من فرمودند: «من از آقا امام حسین (علیه السّلام) سؤال کردم که آیا تمام عمرم را در راه شما گذرانده ام؟ و آقا سیّدالشهداء در جواب به سؤال من فرمودند: بله! تمام عمرت را در راه ما خرج کردی!» نوشته های مرتبط: توصیه آیت الله بهجت به یکی از طلاب در عالم رؤیا یوم الله در کلام مرحوم آیت الله انصاری شیرازی+فیلم امام حسین مرا از عذاب قبر نجات داد آخرین وصیت امام حسین علیه السّلام زیارت امام حسین سبب نجات از آتش جهنم اسراری از بوی سیب حرم امام حسین زیارت امام رضا افضل از زیارت امام حسین است زیارت قبر امام حسین امری واجب یا مستحب شرح

    … ادامه مطلب …

  • ۷ نظر برای این مطلب
  • پایگاه خبری حوزه و روحانیت “مباحث”
    تیر ۱۰ام, ۱۳۹۳ در ۱۱:۲۵ ب.ظ

    با سلام
    مطلب شما در قسمت «سبد وبلاگ برتر» پایگاه فکری،خبری و تحلیلی حوزه و روحانیت”مباحث” منتشر شد.
    لطفا جهت نشر معارف اسلامی این پایگاه را در بین پیوندهای خود قرار دهید و به دوستان خود معرفی نمایید.
    با تشکر

    [پاسخ]

    موسوی
    تیر ۱۱ام, ۱۳۹۳ در ۹:۲۸ ق.ظ

    سلام
    دلم توبه کردن میخواد ولی روحم خسته است
    شاید خسته گناه که حتی حا توبه هم ندارم
    وجودم پر از غفلت و فکر غیر خدایی و ارزوهای دنیایی شده
    از زندگی خسته ام
    بریدم
    همش خودمو لعنت میکنم که انقدر بی لیاقت شدم ماه مبارک امسال
    چه کنم از ماه مبارک بتونم استفاده کنم؟
    چه کنم انقدر بی حال نباشم
    دارم گناه کبیره میکنم …ناامیدی داغونم کرده
    هیچ امیدی به اینده ندارم
    هیچ امیدی
    حالا میفهمم چرا گناه کبیره است ناامیدی
    حاجی چه کنم؟

    [پاسخ]

    حمیدرضا پاسخ در تاريخ تیر ۱۱ام, ۱۳۹۳ ۸:۲۶ ب.ظ:

    با عرض سلام و احترام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات.
    ناامیدی ریشه در ضعف اعتقادات و وسوسه های شیطان داره! پس سعی کنید انشاالله بعد از توبه در پیشگاه الهی در این ماه عزیز در اعتقادات خود بیشتر سرمایه گذاری کنید و مشکلات اعتقادی خود را حل کنید. با دل صاف به خدای متعال و اهل بیت معصومین علیهم السلام پناه ببرید و به آنها توسل پیدا کنید. در روز هر چه میتوانید قرآن بخوانید و به امام زمان ارواحنافداه هدیه کنید. و در تنهایی خود در دل شب حدیث نفس کنید و اعمال خود را که در روز انجام داده اید به خاطر بیاورید و ارزیابی کنید. محرمات الهی را بشناسید و از آنها دوری کنید. همچنین واجبات الهی را یاد بگیرید و به آن عمل کنید! باز تأکید می کنم ریشه ناامیدی و یأس در الهامات شیطانی است پس با تمسک به انجام واجبات و ترک محرمات و تحکیم عقاید خود راه نفوذ شیطان را بر خود ببندید.
    انشاالله موفق باشید

    [پاسخ]

    نرگس
    تیر ۱۱ام, ۱۳۹۳ در ۳:۲۴ ب.ظ

    میگم عکس بهتر از این نداشتین تو یه سایت مذهبی بزارین خوبه پستتونم مذهبیه

    [پاسخ]

    حمیدرضا پاسخ در تاريخ تیر ۱۱ام, ۱۳۹۳ ۶:۳۳ ب.ظ:

    سلام.
    آخه من دیدم هر کی از توبه میخواد مطلب بذاره عکس پسر گذشته که حالت پشیمونی داره! منم به خودم گفتم دلیلش چیه؟! به نتیجه ای نرسیدم! منم سنت شکنی کردم عکس دختر که حالت پشیمونی داره گذاشتم!

    [پاسخ]

    فرزام ابوفاضلی
    تیر ۱۲ام, ۱۳۹۳ در ۱۲:۳۱ ق.ظ

    سلام حاجی خسته نباشید
    خدا قوت و دست مریزاد.
    این رو دیدم گفتم خدمتتون عرض کنم
    http://mabahes.ir/3921/%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C.html

    [پاسخ]

    حمیدرضا پاسخ در تاريخ تیر ۱۲ام, ۱۳۹۳ ۵:۱۷ ق.ظ:

    سلام.
    تشکر از شما و دوستانتون که ما را یاری کردند

    [پاسخ]

  • نظر بدهيد
  • نام:
    ایمیل:
    وبسایت:





    استفاده از مطالب وبگاه ما با ذکر منبع بلامانع می باشد
    Copyright © 2014 - 2015 Hr-Fallah.ir
    Designer : Mohammad Rafiei