⚖️ حکم شرعی: قضای نماز و روزه پدر و مادر بر عهده چه کسی است؟

در ابتدای عرایضم یک حکم شرعی خدمت عزیزان عرض بکنم. کم و بیش همه شماها شنیده‌اید که نمازهای فوت‌شده از پدر و روزه‌های قضا شده، بر فرزند ارشد خانواده (پسر ارشد) واجب است. اما این مسئله شرط و شروط‌هایی دارد. توجه داشته باشید که ما در اینجا درباره «بحث وجوب» صحبت می‌کنیم؛ یعنی ذمه‌ای بر گردن فرد می‌آید که اگر انجام ندهد، مؤاخذه و عقاب می‌شود.

شرایط وجوب قضای نماز و روزه پدر:

• شرط اول (یقین به قضا شدن): اولین شرط این است که پسر ارشد یقین داشته باشد از پدرش نماز و روزه‌ای فوت شده است. اما کسی که شک دارد یا نمی‌داند، مراجع عظام تقلید فرموده‌اند هیچ وجوبی بر عهده پسر ارشد نیست.
• اگر متوفی پسر نداشته باشد: اگر متوفی فقط دختر داشته باشد، طبق نظر مراجع عظام این وجوب بر عهده دختران نمی‌آید.
• فوت پسر ارشد: اگر پسر بزرگ خانواده فوت کند و این نمازها و روزه‌ها را قضا نکرده باشد، بر عهده پسرهای دیگر یا دختران نمی‌افتد.
• هزینه اجیر گرفتن: پسر ارشد باید خودش نمازها را قضا کند یا از مال خودش اجیر بگیرد. او اجازه ندارد از ترکه و ارثیه میت برای این کار بردارد، مگر با رضایت همه ورثه.

📖 آیه عذاب سوره حجر و سوره‌هایی که پیامبر (ص) را پیر کرد

آیه شریفه‌ای که در ابتدا قرائت شد، آیات ۴۳ و ۴۴ از سوره مبارکه حجر بود:

در تفسیر این آیه شریفه آورده‌اند هنگامی که بر پیامبر اکرم (ص) نازل شد، به دلیل اینکه از آیات عذاب الهی است («همانا جهنم وعده‌گاه همه آن‌هاست و هفت در دارد…»)، پیامبر (ص) به قدری گریستند و ناراحت شدند که اصحاب (از جمله ابوذر، مقداد و سلمان) می‌گویند حضرت تاب و توان صحبت کردن با کسی را نداشتند.

در حدیث شریفی رسول خدا (ص) فرمودند: «شَيَّبَتْنِي سُورَةُ هُودٍ وَالْوَاقِعَةُ وَالْمُرْسَلَاتُ وَعَمَّ يَتَسَاءَلُونَ وَإِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ»؛ سوره هود، واقعه، مرسلات، نبأ و تکویر مرا پیر کرد! ^[۲] زیرا مضامین این سوره‌ها درباره عذاب‌های قیامت و صحنه‌های هولناک آن روز است.

💖 فاطمه (س)؛ بهجت قلب مصطفی و آرامش‌بخش پیامبر (ص)

اصحاب دیدند تنها یک راه برای خروج پیامبر (ص) از این اندوه وجود دارد و آن، متوسل شدن به حضرت فاطمه زهرا (سلام‌‌الله‌علیها) است؛ چرا که پیامبر اکرم (ص) همواره می‌فرمودند:

سلمان فارسی را به خانه حضرت زهرا (س) فرستادند. سلمان می‌‌گوید: وقتی وارد خانه شدم، دیدم حضرت زهرا (س) در حال آسیاب کردن جو هستند و زیر لب این آیه مبارکه را زمزمه می‌کنند: «وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى» (آنچه نزد خداست بهتر و پایدارتر است) ^[۴].

وقتی جریان اندوه پیامبر (ص) را گفتم، حضرت چادر به سر کردند. سلمان می‌گوید: وقتی چادر دختر پیامبر را دیدم که حدود ۱۲ وصله از پشم کهنه داشت، گریستم و گفتم: پادشاهان روم و ایران دخترانشان در ابریشم‌اند و دختر پیامبر خدا چادر وصله‌دار دارد!

📱 ضرورت مدیریت فضای مجازی و حفظ حیای فرزندان

عزیزانی که در جلسه حضور دارید! حواستان به حجاب، عفاف و حیای فرزندان و دخترانتان باشد. این حیا و ایمان به سادگی به دست ما نرسیده است. فرزندان خود را در امواج متلاطم فضای مجازی و ماهواره رها نکنید.

زبان رسانه، زبان جادو و معجزه است. رسانه می‌تواند ذهن فرد را افکارگردانی کند. در اتفاقات اخیر هم دیدیم بسیاری از دستگیرشدگان می‌گفتند تحت تأثیر فضای رسانه‌ای و القای خشم قرار گرفته بودند. فضای مجازی را منع نمی‌کنیم، اما مدیریت هوشمندانه خانواده‌ها کاملاً ضروری است.

🚩 ورود حضرت زهرا (س) به محشر و روضه شب جمعه کربلا

در روایت آمده است در هول و ولای روز قیامت، هنگامی که حضرت فاطمه زهرا (س) وارد محشر می‌شوند، ندایی می‌‌رسد: «چشم‌ها را ببندید و سرها را پایین بیندازید که فاطمه دختر محمد (ص) می‌خواهد عبور کند» ^[۵].

در آن هنگام، حضرت زهرا (س) پیراهن خونین فرزندش حسین (ع) را بر روی دست می‌گیرد و عرض می‌کند: «پروردگارا! خودت می‌دانی با فرزند غریبم چه کردند…». خدا می‌فرماید: فاطمه جان! هر چه می‌خواهی بطلب.

• خواسته‌ی اول حضرت: «پروردگارا! انتقام مرا از قاتلان فرزندم حسین بگیر.»
• خواسته‌ی دوم حضرت: «یا رَبِّ شِيعَتِي!»؛ پروردگارا! شیعیان مرا همراه من وارد بهشت گردان. ^[۶]

امشب شب جمعه است؛ شبی که طبق روایات، همه انبیا و اولیا به زیارت کربلا می‌روند و پیش‌روی همه آنان، مادری دل‌‌شکسته زمزمه می‌کند: «قَتَلُوكَ وَمِنَ الْمَاءِ مَنَعُوكَ…»