زینب تجسم ویژگی‌های یک انسان کامل
هدیه به پیشگاه خانم زینب کبری (س)، در شام وفاتشان، جهت سلامتی و تعجیل در فرج آقا امام زمان (عج)، رفع گرفتاری‌ها، شفای مرضای اسلام، و شادی روح شهدای گرانقدر، امام شهدا، اموات این جمع و به‌ویژه اموات بانی محترم مجلس، صلواتی بلند ختم کنید.
القاب حضرت زینب (س) و ضرورت شناخت ابعاد شخصیتی ایشان
در القاب والای حضرت زینب (س) عناوینی همچون «شریکة القرآن»، «ملیکة النساء» و «عقیلة العرب» یا «عقیله بنی‌هاشم» ذکر شده است. متأسفانه در اغلب منبرها، بیشتر به جنبه‌های مصیبت و روضه ایشان پرداخته شده و کمتر ابعاد شخصیتی، علمی، عفاف و مدیریت بحران حضرت مطرح شده است.
در راستای شناخت بهتر ویژگی‌های حضرت، دو منبع بسیار معتبر و ارزشمند قابل معرفی است:
- کتاب «زینب بطلة کربلا» (زینب قهرمان کربلا): نوشته دکتر عایشه بنت الشاطئ، محقق و نویسنده برجسته مصری، که به ابعاد قهرمانانه و اثرگذار حضرت پرداخته است.
- کتاب «خصائص الزینبیة» (ویژگی‌های حضرت زینب): تألیف آیت‌الله سید نورالدین جزایری (از نوادگان سید نعمت‌الله جزایری). بر این کتاب مراجع بزرگی همچون ضیاءالدین عراقی و سید ابوالحسن اصفهانی تقریظ نوشته‌اند و توسط انتشارات مسجد مقدس جمکران به چاپ رسیده است.
یادی از حضرت ام‌کلثوم (س) و اشعار ورود به مدینه
در جریان حادثه کربلا دو خواهر حضور داشتند؛ حضرت زینب کبری (س) و حضرت ام‌کلثوم (س) که سن کمتری داشتند. از حضرت ام‌کلثوم (س) خطبه‌ای در کوفه و اشعاری هنگام بازگشت به مدینه در کنار مرقد مطهر پیامبر (ص) نقل شده است:
خَرَجْنا مِنْكِ بِالأَهْلینَ جَمْعاً *** رَجَعْنا لا رِجالَ وَ لا بَنینا
ترجمه: «ای مدینه جد ما! ما را نپذیر، چرا که با حسرت‌ها و اندوه فراوان به سویت بازگشتیم. از تو خارج شدیم در حالی که همه خویشان و مردانمان همراه ما بودند، اما اکنون بازگشتیم در حالی که هیچ مرد و فرزندی برای ما باقی نمانده است.»
مقام عبودیت و بندگی؛ برجسته‌ترین ویژگی حضرت زینب (س)
حضرت زینب (س) حدود ۵۲ سال عمر با برکت داشتند و یک سال پس از واقعه کربلا به شهادت رسیدند. یکی از برجسته‌ترین ابعاد شخصیتی ایشان، مقام «عبودیت» و بندگی خدا بود.
در اهمیت عبودیت همین بس که در تشهد نماز می‌خوانیم: «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ»؛ یعنی پیامبر اکرم (ص) ابتدا به مقام بندگی رسید و سپس به مقام رسالت نائل آمد. همچنین حضرت ابراهیم (ع) ابتدا عبد، سپس نبی و در نهایت به مقام امامت رسید. خدای متعال نیز در معراج می‌فرماید: «سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَىٰ بِعَبْدِهِ لَیْلًا» (سوره اسراء، آیه ۱) و افتخار سیر در آسمان‌ها را به صفت «عبد» بودن پیامبر نسبت می‌دهد.
در سخت‌ترین شرایط کربلا و اسارت، نماز شب و نوافل حضرت زینب (س) هرگز ترک نشد. تا جایی که حضرت سیدالشهدا (ع) هنگام وداع به ایشان فرمودند:
«یا أُخْتاه لا تَنْسِینِی فِی نافِلَةِ اللَّیْلِ» (خواهرم! مرا در نماز شب خود فراموش نکن).
همچنین نقل شده است که در مسیر اسارت، ایشان به دلیل ضعف شدید ناشی از بخشیدن سهمیه غذای خود به کودکان، نمازهای نافله را نشسته می‌خواندند اما آن را ترک نکردند.
منبع: وفیات الأئمة، ص ۴۴۱ / خصائص الزینبیة، ص ۳۱۵در نجف اشرف شخصی به نام «عبد فرّار» زندگی می‌کرد که از گنده‌لات‌ها و قمه‌کشان معروف بود و مردم در بازار از او می‌ترسیدند. روزی عارف بزرگ، آخوند ملا حسینقلی همدانی از کنار او گذشت و بی‌توجه عبور کرد. عبد فرار گفت: «آخوند! چرا به من سلام نکردی؟ من عبد فرار هستم!»
ملا حسینقلی نگاهی به او کرد و فرمود: «فرار از خدا می‌کنی یا فرار از رسول خدا؟» این جمله کوتاه، چنان در روح و جان او آتش افکند که تا صبح در حیاط خانه این جمله را تکرار کرد و توبه نمود و در همان شب از دنیا رفت. فردای آن روز، آخوند به شاگردانش فرمود یکی از اولیاء خدا از دنیا رفته و تشییع جنازه باشکوهی برای او برگزار کردند.
منبع: تذکرة المتقین / حکایات اخلاقی علمای شیعهمرحوم جهانگیرخان قشقایی تا سن ۴۰ سالگی خان، دامدار، کشاورز و نوازنده تار بود. روزی برای تعمیر تار خود به بازار اصفهان آمد. در کنار مدرسه صدر، عالمی به او گفت: «تارت را درست کردی، آیا ساز دلت را هم با خدا کوک و میزان کرده‌ای؟»
همین یک جمله مسیر زندگی او را تغییر داد. در ۴۰ سالگی وارد حوزه علمیه شد و به مقام عالی اجتهاد و مرجعیت علمی رسید، به گونه‌ای که بزرگانی همچون آیت‌الله العظمی بروجردی، آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی و آخوند کاشی از شاگردان درس او شدند.
منبع: ریحانة الأدب، ج ۵، ص ۱۶۹ / تاریخ علمی و اجتماعی اصفهانبشر بن حارث (معروف به بشر حافی) در بغداد زندگی می‌کرد و اهل بزم و گناه بود. روزی حضرت امام کاظم (ع) از جلوی خانه او عبور می‌کردند و صدای ساز و آواز شنیدند. کنیز خانه بیرون آمد. امام (ع) فرمودند: «صاحب این خانه بنده (عبد) است یا آزاد؟» کنیز گفت: آزاد است. امام فرمودند: «راست گفتی، اگر بنده بود از مولای خود حیا می‌کرد.»
وقتی کنیز سخن امام را نقل کرد، بشر چنان تکان خورد که پابرهنه به دنبال امام دوید، توبه کرد و تا پایان عمر به پاس احترام آن لحظه، پاپوش نپوشید و از زهّاد زمان گردید.
منبع: منتهی الآمال، باب شهادت امام کاظم (ع) / الكنى والألقاب، ج ۲، ص ۱۵۵ملا محمدتقی مجلسی (پدر علامه محمدباقر مجلسی) به پیشنهاد یکی از تجار، در مجلس شب‌نشینی دزدان و راهزنان اصفهان حاضر شد. پس از صرف غذا، علامه به رئیس دزدان فرمود: «چقدر تو نمک‌به‌حرومی!»
رئیس دزدان برآشفت و گفت: «ما اگر دزد باشیم، نمک کسی را بخوریم خیانت نمی‌کنیم و به ناموس کسی چشم نداریم!» علامه مجلسی فرمود: «سالیان سال است که نمک خدا را می‌خوری، ولی نمک‌دان می‌شکنی!» این سخن اثر کرد و رئیس دزدان سحرگاه بر در خانه علامه آمد، عهد بست و تمام راهزنان توبه کرده و از صلحا گردیدند.
منبع: قصص العلماء، میرزا محمد تنکابنیسید حمیری از شاعران برجسته اهل‌بیت (ع) بود که به نوشیدن شراب مبتلا بود. روزی با کوزه شراب از بیابان می‌گذشت که با امام صادق (ع) روبرو شد. از شرم، کوزه را پنهان کرد. امام فرمودند: در کوزه چه داری؟ عرض کرد: شیر! امام فرمود: قدری بریز تا بنوشیم. وقتی کوزه را کج کرد، به معجزه امام، شراب به شیر سفید تبدیل شد. امام فرمود: امامت کیست؟ عرض کرد: «کسی که شراب را به شیر تبدیل می‌کند!» ادب او در برابر ولیّ خدا سبب عاقبت‌به‌خیری وی گردید.
منبع: الغدیر، علامه امینی، ج ۲ / رجال کشیروضه و توسل پایانی: شام غریبان و خرابه شام
شب جمعه و شب زیارتی حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و شام شهادت عقیله بنی‌هاشم حضرت زینب (س) است. در تاریخ آمده است ۸۴ زن و کودک را با غل و زنجیر و بر مرکب‌های بی‌کجاوه و لخت از کربلا به کوفه و شام بردند.
مرحوم آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی (مؤسس حوزه علمیه قم) در مجلسی حضور داشتند؛ روضه‌خوان این جمله را خواند: «دَخَلَتْ زَیْنَبُ عَلَى ابْنِ زِیَادٍ» (زینب بر ابن‌زیاد وارد شد). مرحوم حائری بی‌تاب شد و فرمود: ادامه نده… و تا غروب بر مصائب حضرت گریست.
در خرابه شام، حضرت رقیه (س) سه ساله اباعبدالله از خواب بیدار شد و بهانه پدر بگرفت. سر مطهر امام را در طبق آوردند…
أَبَتَا مَنْ ذَا الَّذِی قَطَعَ وَرِیدَکَ؟ أَبَتَا مَنْ ذَا الَّذِی خَضَبَکَ بِدِمَائِکَ؟
عمه بیا گمشده پیدا شده … یا حسین یا حسین
کنج خرابه شب یلدا شده … یا حسین یا حسین
السَّلامُ عَلَى الْحُسَیْنِ وَ عَلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ عَلَى أَوْلادِ الْحُسَیْنِ وَ عَلَى أَصْحَابِ الْحُسَیْنِ.
دعا: خدایا! این قلیل توسلات را از همه ما بپذیر؛ ذخیره قبر و قیامت ما قرار بده؛ مرضا را شفای عاجل کرامت بفرما؛ حاجات بانیان و حاضران مجلس را برآورده به خیر بگردان و در ظهور حضرت حجت (عج) تعجیل بفرما. به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
