حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح تفتی

آیا سیادت از مادر هم به فرزندان منتقل می شود؟

تعداد بازدیدها: 2,936 مشاهده

گاهی در زمینه ی تساوی حقوق زن و مرد، مطرح می شود که اگر بین زن و مرد تفاوتی نیست و پدر و مادر یکسان اند، چرا در مسئله سیادت و انتساب به پیامبر گرامی اسلام ـ علیه آلاف التحیة و الثناء ـ کسانی که از طریق مادر به پیامبر منتسب اند، سیّد محسوب نمی گردند و احکام فقهی از قبیل خمس و امثال آن بر اینها مترتب نیست؛ با اینکه ائمه اطهار علیهم السّلام از طرف حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ به پیامبر منسوب اند؟ آیا این نشانه ی ممتاز بودن قشر مردها در مقایسه با زنها نیست؟

در این باره باید گفت که این یک حکم فقهی خاص در باب خمس و زکات است؛ زیرا اگر فقط پدر سیّد باشد، دختر یا پسر او سیّد به شمار می آیند؛ یعنی می توانند از خمس استفاده کنند و زکات بر آنها حرام است، مگر زکات سادات، ولی اگر زن سیّد بود، پسر یا دختر او این حکم را ندارند؛ یعنی از یک مال نمی توانند استفاده کنند و از مالی دیگر می توانند بهره برند. البته مرحوم سیّد مرتضی ـ رضوان الله تعالی علیه ـ  فتوا داده است که اگر کسی از طرف مادر هم به بنی هاشم انتساب داشته باشد، خمس به او تعلق می گیرد و بعضی از فقهای دیگر نظیر صاحب حدائق این فتوا را پذیرفته اند، اما بین امامیه معروف است که شخص سیّد فقط در صورتی از خمس می تواند استفاده کند که انتسابش از طرف پدر باشد و فتوای معمول فقهای ما هم همین است.

در بسیاری از مسائل فقهی، فرقی بین زن و مرد از نظر انتساب سیادت نیست؛ مثلاً در اصل محرمیّت هیچ فرقی نیست؛ خواه انسان از طرف مادر سیّد باشد یا از طرف پدر. محرم شدن با پیامبر گرامی اسلام و حضرت صدیقه طاهره و ائمه اطهار ـ صلوات الله و سلامه علیهم ـ برای کسانی که ارتباط نسبی از طرف مادر دارند، با آنها که از طرف پدر نسبت دارند، یکسان است.

در مسئله ی حرمت نکاح هم فرقی نمی کند. این مسئله غیر از محرمیّت است؛ چون هرجا محرمیّت است، حرمت نکاح هم هست؛ اما هرجا حرمت نکاح باشد، شاید محرمیّت نباشد؛ بنابراین در همه ی ابواب فقهی فرقی نیست و در خصوص، باب خمس و زکات هم که تفاوت قائل شده اند، به جهت شهرتی است که میان فقهاست و اساس این شهرت، روایت مرسله ای است که در آن آمده است: اگر کسی از طرف مادر سیّد بود، می تواند زکات بگیرد، ولی خمس به او تعلق نمی گیرد. بعد ذیل این روایت به آیه ی (ادْعُوهُمْ لاَِبَائهِمْ) [1] استشهاد شده است. گرچه این تعلیل تام نیست، ولی صدر روایت مرسله حجت و مورد استناد و فتوا قرار گرفته است.

در هر صورت، امتیاز به این نیست که انسان از مالی بتواند استفاده کند و از مالی نتواند؛ این یک حکم فقهی در خصوص باب خمس و زکات است، از این رو مرحوم سیّد مرتضی فرمود: «فرزندان دختری، فرزند حقیقی انسان هستند؛ نه مجازی و افکار جاهلی را اسلام محو کرده است». نیز گفته است: «نگویید که زنها فقط وعاء و ظرف اند و نگویید که فرزندان پسران ما فرزندان ما هستند، اما فرزندان دختری فرزندان مردم بیگانه اند»[2]؛ این شعر را که در جاهلیت یک شعر رسمی بود، اسلام محو کرد و ایشان فرمود که نگویید:

بنونا بنو أبناءنا و بناتنا      بنوهنّ أبناء الرجال الأباعد

[ یعنی، فرزندان ما تنها پسرزاده های ما هستند اما دخترزاده های ما ـ فرزندان مردم بیگانه محسوب می شوند نه فرزندان ما!]

این شعر باطل است و فرزندان فرزندان ما فرزندان ما هستند؛ خواه از طرف پسران و خواه از طرف دختران؛ از این رو ایشان می فرماید: فرزند دختری حقیقتاً فرزند است. اگر در بعضی از موارد فقهی استثنا شده است، بر اساس اصل دیگری است و کمتر عامی است که تخصیص نخورده باشد و کمتر مطلقی است که تقیید نیافته باشد و در غیر موارد تخصیص، حکم در عمومیتش باقی است.[3]


[1] . سوره احزاب، آیه 5

[2] . رسائل الشریف المرتضی، ج3، ص 257 – 267

[3] . آیت الله جوادی آملی، زن در آیینه جلال و جمال، ص357

حمیدرضا
مطالب مرتبط
  • ویژگی های شیعیان امیرالمؤمنین

    ویژگی های شیعیان امیرالمؤمنین

    موضوع بحث: صفات و مشخصات شیعیان علی مناسبت:شب 21 و 23 ماه مبارک رمضان مکان سخنرانی: مسجد امام صادق علیه السلام | قسمت اول | | قسمت دوم | نوشته های مرتبط: پرده پوشی امام صادق از گناه یکی از شیعیان شام شهادت امام رضا | فضیلت زیارت امام رضا شفاعت شیعیان توسط بی بی دو عالم در روز محشر انتخاب نام زیبا برای فرزندان تأملی حول آیه شریفه اطعام عاقبت کسی که نماز را سبک شمارد فاطمه سبب خشنودی قلب پیامبر مقام و منزلت امام در پیشگاه الهی مقام و جایگاه مادر در قرآن و روایات آثار توسل به حضرت زهرا

  • تأملی حول آیه شریفه اطعام

    تأملی حول آیه شریفه اطعام

    موضوع بحث: آیه شریفه اطعام مکان سخنرانی: مسجد صاحب الزمان مدت سخنرانی: 28 دقیقه نوشته های مرتبط: انتخاب نام زیبا برای فرزندان فاطمه سبب خشنودی قلب پیامبر مقام و جایگاه مادر در قرآن و روایات آثار توسل به حضرت زهرا عواقب نارضایتی و عاق والدین آثار و برکات خدمت به پدر و مادر شب تاسوعا | علل عدم استجابت دعا شب چهارم محرم | توبه واقعی شب دوّم محرم | ثواب گریه کردن بر مصائب امام حسین شب عاشورا | عواقب سهل انگاری در امر نماز

  • جایگاه حق الناس و رد مظالم در مفاهیم دینی

    جایگاه حق الناس و رد مظالم در مفاهیم دینی

    موضوع بحث: جایگاه حق الناس و رد مظالم در مفاهیم دینی مکان سخنرانی: مجلس خانگی مدت سخنرانی: 41 دقیقه متن سخنرانی اعوذبالله من الشیطان رجیم بسم الله الرحمن الرحیم ثمّ الصلاه و السلام علی سیدنا و نبینا ابی القاسم المصطفی محمد و آله الطیبین الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضیین ارواحنافداه و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین من الاولین والآخرین الی قیام یوم الدین قال الله تعالی فی کتابه الکریم اعوذ بالله من الشیطان الرجیم رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَیسِّرْ لِی أَمْرِی وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِی یفْقَهُواْ قَوْلِی. ما در مفاهیم فقهی و احکا م شرعی مفهومی به نام رد مظالم داریم. شاید این اصطلاح را شنیده‌اید رد مظالم یعنی مثلا در کودکی خدایی نکرده به اموال کسی ضربه‌ای زده یا در ایام همین بلوغ و رشد و بزرگسالی به ماشین کسی زده اون موقع جاهل بوده اموال کسی رو تضییع کرده

    … ادامه مطلب …

  • انتخاب نام زیبا برای فرزندان

    انتخاب نام زیبا برای فرزندان

    موضوع بحث: حقوق فرزندان در اسلام | قسمت اول انتخاب نام زیبا مکان سخنرانی: مسجد صاحب الزمان مدت سخنرانی: 35 دقیقه حجم فایل: 48 مگابایت نوشته های مرتبط: فاطمه سبب خشنودی قلب پیامبر مقام و جایگاه مادر در قرآن و روایات آثار توسل به حضرت زهرا عواقب نارضایتی و عاق والدین آثار و برکات خدمت به پدر و مادر شب سوّم محرم | ثواب عزاداری برای امام حسین آیا سیادت از مادر هم به فرزندان منتقل می شود؟ مجموعه تصاویر زیبا از مسجد مقدّس جمکران شب هشتم محرم | ریشه بلایا و مصائب در زندگی (قسمت دوم) پدران،مادران و فرزندان آخرالزمان

  • آثار و برکات خدمت به پدر و مادر

    آثار و برکات خدمت به پدر و مادر

    موضوع بحث: آثار و برکات خدمت به والدین مکان سخنرانی: مسجد صاحب الزمان مدت سخنرانی: 35 دقیقه حجم فایل: 48 مگابایت نوشته های مرتبط: آثار توسل به حضرت زهرا مقام و جایگاه مادر در قرآن و روایات فاطمه سبب خشنودی قلب پیامبر عواقب نارضایتی و عاق والدین شب تاسوعا | علل عدم استجابت دعا شب چهارم محرم | توبه واقعی شب دوّم محرم | ثواب گریه کردن بر مصائب امام حسین شب عاشورا | عواقب سهل انگاری در امر نماز شب اوّل محرم | مقام و منزلت مجالس اهل بیت شب پنجم محرم | ثواب زیارت امام حسین

  • عواقب نارضایتی و عاق والدین

    عواقب نارضایتی و عاق والدین

    موضوع بحث: عواقب نارضایتی و عاق پدر و مادر مکان سخنرانی: مسجد صاحب الزمان مدت سخنرانی: 27 دقیقه حجم فایل: 37 مگابایت نوشته های مرتبط: عواقب نارضایتی مادر در حکایتی عجیب از آیت الله وحیدخراسانی مقام و جایگاه مادر در قرآن و روایات شب عاشورا | عواقب سهل انگاری در امر نماز فاطمه سبب خشنودی قلب پیامبر آثار توسل به حضرت زهرا شب تاسوعا | علل عدم استجابت دعا شب چهارم محرم | توبه واقعی شب دوّم محرم | ثواب گریه کردن بر مصائب امام حسین شب اوّل محرم | مقام و منزلت مجالس اهل بیت شب پنجم محرم | ثواب زیارت امام حسین

  • نظر بدهيد
  • نام:
    ایمیل:
    وبسایت:
    مرجع تقلید:





    استفاده از مطالب وبگاه ما با ذکر منبع بلامانع می باشد
    Copyright © 2014 - 2015 Hr-Fallah.ir
    Designer : Mohammad Rafiei