حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح

حمیدرضا فلاح تفتی

آیا سیادت از مادر هم به فرزندان منتقل می شود؟

تعداد بازدیدها: 2,719 مشاهده

گاهی در زمینه ی تساوی حقوق زن و مرد، مطرح می شود که اگر بین زن و مرد تفاوتی نیست و پدر و مادر یکسان اند، چرا در مسئله سیادت و انتساب به پیامبر گرامی اسلام ـ علیه آلاف التحیة و الثناء ـ کسانی که از طریق مادر به پیامبر منتسب اند، سیّد محسوب نمی گردند و احکام فقهی از قبیل خمس و امثال آن بر اینها مترتب نیست؛ با اینکه ائمه اطهار علیهم السّلام از طرف حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ به پیامبر منسوب اند؟ آیا این نشانه ی ممتاز بودن قشر مردها در مقایسه با زنها نیست؟

در این باره باید گفت که این یک حکم فقهی خاص در باب خمس و زکات است؛ زیرا اگر فقط پدر سیّد باشد، دختر یا پسر او سیّد به شمار می آیند؛ یعنی می توانند از خمس استفاده کنند و زکات بر آنها حرام است، مگر زکات سادات، ولی اگر زن سیّد بود، پسر یا دختر او این حکم را ندارند؛ یعنی از یک مال نمی توانند استفاده کنند و از مالی دیگر می توانند بهره برند. البته مرحوم سیّد مرتضی ـ رضوان الله تعالی علیه ـ  فتوا داده است که اگر کسی از طرف مادر هم به بنی هاشم انتساب داشته باشد، خمس به او تعلق می گیرد و بعضی از فقهای دیگر نظیر صاحب حدائق این فتوا را پذیرفته اند، اما بین امامیه معروف است که شخص سیّد فقط در صورتی از خمس می تواند استفاده کند که انتسابش از طرف پدر باشد و فتوای معمول فقهای ما هم همین است.

در بسیاری از مسائل فقهی، فرقی بین زن و مرد از نظر انتساب سیادت نیست؛ مثلاً در اصل محرمیّت هیچ فرقی نیست؛ خواه انسان از طرف مادر سیّد باشد یا از طرف پدر. محرم شدن با پیامبر گرامی اسلام و حضرت صدیقه طاهره و ائمه اطهار ـ صلوات الله و سلامه علیهم ـ برای کسانی که ارتباط نسبی از طرف مادر دارند، با آنها که از طرف پدر نسبت دارند، یکسان است.

در مسئله ی حرمت نکاح هم فرقی نمی کند. این مسئله غیر از محرمیّت است؛ چون هرجا محرمیّت است، حرمت نکاح هم هست؛ اما هرجا حرمت نکاح باشد، شاید محرمیّت نباشد؛ بنابراین در همه ی ابواب فقهی فرقی نیست و در خصوص، باب خمس و زکات هم که تفاوت قائل شده اند، به جهت شهرتی است که میان فقهاست و اساس این شهرت، روایت مرسله ای است که در آن آمده است: اگر کسی از طرف مادر سیّد بود، می تواند زکات بگیرد، ولی خمس به او تعلق نمی گیرد. بعد ذیل این روایت به آیه ی (ادْعُوهُمْ لاَِبَائهِمْ) [1] استشهاد شده است. گرچه این تعلیل تام نیست، ولی صدر روایت مرسله حجت و مورد استناد و فتوا قرار گرفته است.

در هر صورت، امتیاز به این نیست که انسان از مالی بتواند استفاده کند و از مالی نتواند؛ این یک حکم فقهی در خصوص باب خمس و زکات است، از این رو مرحوم سیّد مرتضی فرمود: «فرزندان دختری، فرزند حقیقی انسان هستند؛ نه مجازی و افکار جاهلی را اسلام محو کرده است». نیز گفته است: «نگویید که زنها فقط وعاء و ظرف اند و نگویید که فرزندان پسران ما فرزندان ما هستند، اما فرزندان دختری فرزندان مردم بیگانه اند»[2]؛ این شعر را که در جاهلیت یک شعر رسمی بود، اسلام محو کرد و ایشان فرمود که نگویید:

بنونا بنو أبناءنا و بناتنا      بنوهنّ أبناء الرجال الأباعد

[ یعنی، فرزندان ما تنها پسرزاده های ما هستند اما دخترزاده های ما ـ فرزندان مردم بیگانه محسوب می شوند نه فرزندان ما!]

این شعر باطل است و فرزندان فرزندان ما فرزندان ما هستند؛ خواه از طرف پسران و خواه از طرف دختران؛ از این رو ایشان می فرماید: فرزند دختری حقیقتاً فرزند است. اگر در بعضی از موارد فقهی استثنا شده است، بر اساس اصل دیگری است و کمتر عامی است که تخصیص نخورده باشد و کمتر مطلقی است که تقیید نیافته باشد و در غیر موارد تخصیص، حکم در عمومیتش باقی است.[3]


[1] . سوره احزاب، آیه 5

[2] . رسائل الشریف المرتضی، ج3، ص 257 – 267

[3] . آیت الله جوادی آملی، زن در آیینه جلال و جمال، ص357

حمیدرضا
مطالب مرتبط
  • فاطمه سبب خشنودی قلب پیامبر

    فاطمه سبب خشنودی قلب پیامبر

    موضوع بحث: فاطمه سبب خشنودی قلب پیامبر زمان: فاطمیه اول 1444 مکان سخنرانی: یزد ـ تفت ـ مسجد صاحب الزمان مدت سخنرانی: 19 دقیقه حجم فایل: 26 مگابایت نوشته های مرتبط: آثار توسل به حضرت زهرا شب تاسوعا | علل عدم استجابت دعا شب چهارم محرم | توبه واقعی شب دوّم محرم | ثواب گریه کردن بر مصائب امام حسین شب عاشورا | عواقب سهل انگاری در امر نماز شب اوّل محرم | مقام و منزلت مجالس اهل بیت شب پنجم محرم | ثواب زیارت امام حسین شب سوّم محرم | ثواب عزاداری برای امام حسین شب هشتم محرم | ریشه بلایا و مصائب در زندگی (قسمت دوم) شام شهادت امام رضا | فضیلت زیارت امام رضا

  • آثار توسل به حضرت زهرا

    آثار توسل به حضرت زهرا

    موضوع بحث: آثار توسل به حضرت فاطمه علیهاالسلام زمان: فاطمیه اول 1444 مکان سخنرانی: یزد ـ تفت ـ مسجد صاحب الزمان مدت سخنرانی: 27 دقیقه حجم فایل: 37 مگابایت نوشته های مرتبط: توصیه امام زمان جهت توسل به حضرت اباالفضل درها به اذن حضرت زهرا باز می شوند تذکر حضرت زهرا به شیخ جعفر کاشف الغطاء پاداش ضربه تازیانه قنفذ به بی بی حضرت زهرا سلام الله علیها مقام حضرت زهرا به روایت امام جواد علیه السلام معصومه فاطمه است رابطه حضرت زهرا و امام زمان با شب قدر مقام و منزلت خادمة حضرت زهرا انتقام گیری اهل بیت از قاتلان حضرت زهرا ماجرای توسل به حضرت اباالفضل و شفای چشم یکی از علما

  • اثر لقمه حرام در کلام امام حسین علیه السلام

    اثر لقمه حرام در کلام امام حسین علیه السلام

    امام حسین علیه السلام در دومین سخنرانی خود در روز عاشورا خطاب به لشگریان یزید در حالی که او را مانند حلقه انگشتری محاصره کرده و با هلهله و سر و صدا اجازه سخنرانی به حضرتش را نمی دادند، فرمودند: قَدْ انْخَزَلَتْ عَطِیّاتُکمْ مِنَ الْحَرامِ و َمُلْئِتْ بِطُونُکمْ مِنَ الْحَرامِ فَطَبَعَ اللَّهُ عَلی قُلُوبِکمْ؛[1] در اثر هدایا، جوائز و تحفه های نامشروع که به دست شما رسیده و غذاهای حرام و لقمه های ناپاک که شکم هایتان را از آن انباشته اید، خداوند این چنین بر دل های شما مهر زده و از فهمیدن حقیقت عاجز شده اید. [1]. بحارالأنوار، ج45، ص8 نوشته های مرتبط: الصحیح من سیرة الامام الحسین علیه السّلام اثر کلام امام هفتم علیه السّلام در «بشر حافی» آخرین وصیت امام حسین علیه السّلام توبه واقعی در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام عوامل عدم استجابت دعا در کلام امیرالمؤمنین

    … ادامه مطلب …

  • معيارهاى همسر شايسته‏

    معيارهاى همسر شايسته‏

    همسر گزينى و تشكيل خانواده، مهمترين رويداد زندگى در دوره جوانى است كه تا پايان عمر بر جريان حيات دنيوى و سعادت اخروى فرد تأثير مستقيم مى‏ گذارد. امام صادق (عليه السلام) در اين زمينه مى‏ فرمايد: «إنّما المرأةُ قِلادَةٌ فانظُرْ ما تَتَقَلَّدُ، ولَيسَ لامرأةٍ خَطَرٌ، لا لِصالِحَتِهِنَّ ولا لِطالِحَتِهِنَّ: وأمّا صالِحَتُهُنَّ فَلَيسَ خَطَرُها الذَّهَبَ والفِضَّةَ هِى خَيرٌ مِنَ الذَّهَبِ والفِضَّةِ، وأمّا طالِحَتُهُنَّ فَلَيسَ خَطَرُها التُّرابَ، التُّرابُ خَيرٌ مِنها؛ همانا زن طوق (گردنبند) است؛ پس بنگر كه چه طوقى به گردن مى‏ افكنى. براى زن ارزش و بهايى نمى ‏توان تعيين كرد، نه براى خوب آنها و نه براى بدشان. زن خوب، ارزشش طلا ونقره نيست، بلكه از طلا و نقره هم بهتر و ارزشمندتر است و زن بد، ارزشش خاك نيست، بلكه خاك از او ارزشمندتر است».[1] در اين ميان استحكام زندگى زناشويى به عوامل متعدّدى وابسته است كه

    … ادامه مطلب …

  • گرداب محبت | محبت قبل از خواستگارى‏

    گرداب محبت | محبت قبل از خواستگارى‏

    به طور معمول توسعه روابط دوستى و زياده خواهى جنس مخالف، براى همه كسانى كه اين تجربه را دارند اثبات شده است. هم چنان كه كمال ‏طلبى انسان در هر بعدى از ابعاد جسمانى و روانى نيز زبان زد همگان است. به طور مثال؛ اگر فردى در پى علم و دانشى باشد، هيچگاه دست از كنجكاوى و دانش جويى خود بر نخواهد داشت. چه بسا در واپسين لحظات زندگى بگويد دانستن بهتر از ندانستن است و در پى كشف مجهول خود خواهد بود. فرد ديگرى كه در پى كسب قدرت و سلطه بر ديگران باشد اگر بر تمام كره خاكى سلطه يابد، چه بسا حكومت بر ديگر كرات را نيز خواهان باشد و همين طور كسى كه خواهان ثروت و ثروت ‏اندوزى است، اگر گنج قارون و بيشتر از آن را داشته باشد باز هم در پى مال و ثروت

    … ادامه مطلب …

  • در جلسه خواستگارى در مورد چه مسائلی صحبت كنيم؟

    در جلسه خواستگارى در مورد چه مسائلی صحبت كنيم؟

    در ابتدا بايد گفت همسر مورد نظر را نمى‏ توان صرفاً با طرح چند سؤال، آن هم در يكى دو جلسه، شناسايى كرد چه اين كه اين جلسات بيشتر جنبه تشريفاتى دارد و طرفين به خاطر برخوردهاى اوليه ممكن است خيلى خوب نتوانند همديگر را ارزيابى كنند لذا علاوه بر اين جلسات گفتگو بايد راهكارهاى مطمئن ‏ترى را ضميمه كرد تا مجموعاً به يك نتيجه مطلوب رسيد و آگاهانه دست به انتخاب زد. به نظر مى ‏آيد يكى از بهترين راه‏ هاى شناخت همسر، شناخت خانواده او مى‏ باشد چه اين كه او محصول يك خانواده است و اگر خانواده مناسب باشد تا حدود زيادى مى‏ توان به محصولات آن نيز اطمينان داشت راه شناسايى خانواده استفاده كردن از افراد با تجربه، آگاه‏ و دلسوز و در عين حال رازدار و امكان‏ پذير است. بنابراين بعد از اين كه مجموعه‏

    … ادامه مطلب …

  • نظر بدهيد
  • نام:
    ایمیل:
    وبسایت:
    مرجع تقلید:





    استفاده از مطالب وبگاه ما با ذکر منبع بلامانع می باشد
    Copyright © 2014 - 2015 Hr-Fallah.ir
    Designer : Mohammad Rafiei