أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ. بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ. ثُمَّ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَی سَیِّدِنَا وَ نَبِیِّنَا أَبِی‌الْقَاسَمِ مُصْطَفَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ سِیَّمَا بَقِیَّةِ اللَّهِ فِی الْأَرَضِینَ أَرْوَاحُنَا لَهُ الْفِدَاءُ وَ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَی أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِینَ مِنَ الْأَوَّلِینَ وَالْآخِرِینَ إِلَى قِیَامِ یَوْمِ الدِّینِ.

نکته شرعی: احکام قضا نماز و روزه پدر و مادر

در ابتدا یک نکته شرعی درباره نماز و روزه‌های قضاشده والدین خدمت شما عزیزان عرض می‌کنم:

• تکلیف پسر ارشد نسبت به پدر: بر فرزند پسر ارشد خانواده واجب است که نمازها و روزه‌های فوت‌شده پدر را به‌جا آورد یا از مال خود کسی را اجیر کند تا انجام دهد.
• در صورت نبود پسر یا عدم انجام: اگر پسر ارشد انجام ندهد یا پدر فرزند پسری نداشته باشد، بر سایر فرزندان واجب نیست، اما از باب استحباب و نیکی به پدر بسیار بجاست که انجام دهند.
• حکم نماز و روزه قضای مادر: در این مسئله میان مراجع عظام تقلید اختلاف نظر وجود دارد:
  • آیات عظام خامنه‌ای و مکارم شیرازی: علاوه بر پدر، قضای نماز و روزه مادر نیز بر پسر ارشد واجب است.
  • حضرت امام خمینی (ره) و آیات عظام سیستانی، وحید خراسانی و تبریزی (ره): واجب نیست، اما به‌جا آوردن آن مستحب و موجب شادی روح مادر است.

به فرموده آیت‌الله مجتهدی تهرانی (ره)، چه بسا پدر و مادرهایی که در زمان حیات از فرزندانشان راضی بودند، اما پس از مرگ به دلیل فراموشی و عدم فرستادن خیرات و قضای نماز و روزه، از آن‌ها ناراضی می‌شوند. در ماه‌های مبارک رجب، شعبان و رمضان اموات و والدین را فراموش نکنید.

جایگاه و مقام مادر در آیات قرآن کریم

خداوند متعال در جای‌جای قرآن کریم، پس از توحید و نفی شرک، بلافاصله به احسان به والدین دستور داده است:

قرآن کریم در سوره‌های متعدد از جمله بقره (آیه ۸۳)، عنکبوت (آیه ۸) و لقمان (آیه ۱۴) به نیکی به والدین امر فرموده است. نکته حائز اهمیت این است که هرگاه قرآن از سختی‌ها و زحمات پرورش فرزند یاد می‌کند، مستقیماً به زحمات و مشقات دوره بارداری و شیردهی مادر اشاره می‌نماید.

برتری حق مادر در روایات نبوی

در روایتی از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است که فردی خدمت ایشان آمد و پرسید:

این روایت نشان می‌دهد که اگر نیکی و احسان را چهار سهم فرض کنیم، سه سهم آن متعلق به مادر و یک سهم متعلق به پدر است.

تاثیر روان‌شناختی رفتار مادر بر تربیت فرزند

نقش مادر در شکل‌گیری شخصیت و حتی باورهای دینی فرزند بسیار بنیادین است:

• تکان دادن گهواره: ابن‌سینا می‌گوید مادری که گهواره را تکان می‌دهد، گویی عالمی را متحول می‌سازد؛ زیرا انسان‌های بزرگ یا شرور از همین گهواره‌ها رشد می‌کنند.
• شکل‌گیری پایه ایمان در دو سال اول زندگی: روان‌شناسان معتقدند پذیرش خدا و مفهوم امنیت در دوران رشد، به دو سال اول زندگی طفل برمی‌گردد. اگر مادر بتواند برای کودک تکیه‌گاهی آرامش‌بخش و قابل اعتماد باشد، فرزند در بزرگسالی راحت‌تر به قدرت ماورایی (خداوند) توکل و اعتماد می‌کند.
• ضرورت توجه به تربیت فرزند: اشتغال و مسائل اقتصادی نباید مانع از اختصاص زمان کافی و حضور عاطفی مادر در دو سال اول زندگی کودک شود.

بوسیدن دست و قبر مادر؛ کلید ورود به بهشت

شخصی نزد رسول خدا (ص) آمد و گفت: یا رسول‌الله! من تمامی واجبات، حج و جهاد را به‌جا آورده‌ام و آرزو دارم چارچوب در بهشت را ببوسم. پیامبر فرمودند: «برو دست مادرت را ببوس.» گفت: مادرم زنده نیست. فرمودند: «سر بر قبر مادرت بگذار و آن را ببوس.» گفت: قبر مادرم هم اثرش از بین رفته است. فرمودند: «خطی به عنوان قبر رسم کن و اسم مادرت را بنویس و همان‌جا را ببوس.»

سیره علماء: سیره شیخ اعظم انصاری (ره) نسبت به مادر

اولویت دعای مادر بر دعای پیامبر و پدر

حکایت جوان قصاب و حضرت موسی (ع)

توسل و گريز پایانی (شهادت امام موسی کاظم علیه‌السلام)

امشب، شب زیارتی حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و شام شهادت باب الحوائج، حضرت امام موسی بن جعفر (ع) است. از کنار سفره احسان مادران، دل‌ها را روانه کربلا و کاظمین کنیم:

دعای پایانی مجلس